ሰው ሠራሽ አስተውሎት (ኤአይ) አዳዲስ ቫይረሶችን ለመንደፍ ጥቅም ላይ ዋለ

የአሜሪካ ተመራማሪዎች ሰው ሠራሽ አስተውሎት (ኤአይ) በመጠቀም በቤተ-ሙከራ ውስጥ ራሳቸውን ማባዛት የሚችሉ እና ሙሉ በሙሉ የሚሰሩ አዳዲስ ቫይረሶችን መንደፍ መቻላቸውን ይፋ አደረጉ። ቢቢሲ እንደዘገበው፣ ይህ ግኝት የአንድን አካል ሙሉ ዘረ-መል (ጂኖም) በሰው ሠራሽ አስተውሎት በመታገዝ በተሳካ ሁኔታ ለመንደፍ የተቻለበት በታሪክ የመጀመሪያው አጋጣሚ ነው። ተመራማሪዎቹ በዚህ ቴክኖሎጂ አማካኝነት ባክቴሪያዎችን ማጥቃት የሚችሉ 16 አዳዲስ ቫይረሶችን የፈጠሩ ሲሆን፣ እነዚህ ቫይረሶች በሰዎች ላይ ምንም ዓይነት የጤና አደጋ እንደማያደርሱም አስታውቀዋል።

ይህ አስደናቂ ግኝት በሕክምናው ዘርፍ አዲስ ምዕራፍ ሊከፍት የሚችል እጅግ ወሳኝ የሽግግር ወቅት ተደርጎ የተወሰደ ቢሆንም፣ የዘርፉ ባለሙያዎች ግን በሰው ሠራሽ አስተውሎት የሚነደፉ ቫይረሶች በአስቸኳይ ምላሽ ሊሰጣቸው የሚገቡ የደህንነት እና የጥበቃ ስጋቶችን እንደሚያስከትሉ አስጠንቅቀዋል። የሰው ሠራሽ አስተውሎት መሣሪያዎች አዳዲስ አንቲባዮቲኮችን ለመንደፍ ቀደም ሲል ጥቅም ላይ የዋሉ ቢሆንም፣ ሙሉ በሙሉ አዲስ እና አዋጭ የሆነን ቫይረስ ከባዶ መፍጠር ግን እጅግ የላቀ ውስብስብ ሥራ ነው።

የስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ ረዳት ፕሮፌሰር የሆኑት ብራያን ሂ ለቢቢሲ በሰጡት መግለጫ፣ "ይህ በጄኔሬቲቭ ኤአይ አማካኝነት ሊሰሩ ከሚችሉ ውስብስብ ተግባራት መካከል ቀጣዩ ደረጃ ነው። ሙሉ ጂኖምን ለመንደፍ ጄኔሬቲቭ ኤአይ ጥቅም ላይ ሲውል ይህ የመጀመሪያው ጊዜ ሲሆን፣ ውጤቱም በሴሎች ውስጥ ራሱን ማባዛት እና ሌሎች ተግባራትን ማከናወን የሚችል ነው፤ ይህም ለእኛ አዲስ የሙከራ መስክ ነበር" ብለዋል።

ይህ ቴክኖሎጂ ልክ እንደ ቻትጂፒቲ ባሉ እና ተከታታይ ጽሑፎችን አስቀድመው በሚገምቱ 'ትላልቅ የቋንቋ ሞዴሎች' መርህ ላይ የሚሰራ ነው። ነገር ግን በዚህ ምርምር ላይ ጥቅም ላይ የዋሉት 'ኢቮ 1' (Evo 1) እና 'ኢቮ 2' (Evo 2) የተባሉት የኤአይ ሞዴሎች የሚገምቱት ቃላትን ሳይሆን 'የሕይወትን ቋንቋ' ነው። እነዚህ የኤአይ ሞዴሎች ከቫይረሶች፣ ከባክቴሪያ፣ ከዕፅዋት እና ከሰዎች በተወሰዱ የዘረ-መል ኮዶች ላይ የሰለጠኑ ናቸው።

ሞዴሎቹ የሰለጠኑት የተወሰኑ የባክቴሪያ ዓይነቶችን ብቻ የሚያጠቁ ባክቴሪዮፋጅ የተባሉ የቫይረስ ዓይነቶችን እንዲያመርቱ ተደርገው ነው። የስታንፎርድ ተመራማሪዎች ከፍተኛ ተስፋ ከተጣለባቸው 302 የሰው ሠራሽ አስተውሎት ዲዛይኖች መካከል መርጠው በቤተ-ሙከራ ውስጥ ያዘጋጇቸው ሲሆን፣ ከእነዚህም ውስጥ 16ቱ የኢ-ኮላይ (E. coli) ባክቴሪያን በተሳካ ሁኔታ መግደል ችለዋል። ይሁን እንጂ ቫይረሶች ሕያው ስላልሆኑ፣ አርቴፊሻል ኢንተለጀንስ ሕያው ፍጥረታትን የመፍጠር ደረጃ ላይ ለመድረስ ሌላ ትልቅ የቴክኖሎጂ ሽግግር ያስፈልገዋል።

የባክቴሪዮፋጅ የዘረ-መል ኮድ ርዝመት ወደ 5,400 የሚጠጋ ጥንዶችን የያዘ ሲሆን፣ በተቃራኒው በሕያው ሕዋስ ውስጥ የሚገኝ እጅግ ትንሹ ጂኖም ወደ 500,000 የሚጠጉ ጥንዶችን ያካተተ ነው። የሰው ልጅ ጂኖም ደግሞ እስከ ሦስት ቢሊዮን የሚደርሱ ጥንዶች አሉት። ፕሮፌሰር ሂ እንደሚሉት፣ አንዳንድ ቀላል ሕዋሳትን በዚህ መንገድ ለመፍጠር መሞከር እጅግ ከፍተኛ ሥራ የሚጠይቅ ቢሆንም የማይቻል እንዳልሆነና ለዚህ ዓላማ ለመሥራት ከፍተኛ ፍላጎት እንዳላቸው ገልጸዋል።

በስፔን በሚገኘው የፖምፔው ፋብራ ዩኒቨርሲቲ የሰው ሠራሽ አስተውሎት ባዮሎጂ ላቦራቶሪ ውስጥ የሚሠሩት ፕሮፌሰር ማርክ ጉኤል ይህንን ጥናት እጅግ ወሳኝ ምዕራፍ ሲሉ ገልጸውታል፤ ምክንያቱም "በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ባዮሎጂን በኮምፒውተር አማካኝነት መንደፍ የጀመርንበት አጋጣሚ ነው" በማለት አስረድተዋል።