በአዲስ አበባ የደረጃ 'ለ' ግብር ከፋዮች የጤና መድን መዋጮ ወደ 2,000 ብር ዝቅ ተደረገ

በተሻሻለው የገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር 1395/2017 ድንጋጌ የደረጃ ‹‹ሐ›› በደረጃ ‹‹ለ›› ሥር በመካተቱ ምክንያት፣ በቀድሞው የገቢ ግብር አዋጅ የደረጃ ‹‹ለ›› ግብር ከፋዮች ለጤና መድን ይከፍሉት የነበረው 6,900 ብር ቀርቶ፣ የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮች ይከፍሉት ወደነበረው 2,000 ብር ዝቅ ብሎ እንዲከፍሉ ሊደረግ መሆኑን የአዲስ አበባ ጤና ቢሮ አስታውቋል። ሪፖርተር እንደዘገበው፣ ይህ ማስተካከያ የተደረገው በማኅበረሰብ አቀፍ ጤና መድን አዋጅ ቁጥር 1273/2014 መሠረት የማኅበረሰብ አቀፍ ጤና መድን ተጠቃሚዎችን ፍትሐዊ ተጠቃሚነት ለማረጋገጥ ነው።

የአዲስ አበባ ጤና ቢሮ ኃላፊ ዮሐንስ ጫላ (ዶ/ር) እንደገለጹት፣ የማኅበረሰብ አቀፍ የጤና መድን አዋጅ ቁጥር 1273/2014 ተጠቃሚዎች በገቢ መጠናቸው ልክ መዋጮ እንዲያዋጡ ይደነግጋል። ይህን መሠረት ያደረገ የክፍያ ሥርዓት ካለፈው ዓመት ጀምሮ በተግባር ላይ መዋሉን ተናግረዋል።

በዚህም መሠረት የጤና መድን ክፍያ ደረጃ ሀ፣ ለ፣ ሐ ግብር ከፋዮችና ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው የማኅበረሰብ ክፍሎች በሚል በአራት ምድቦች ተከፍሎ ይተገበር ነበር። ሆኖም በተሻሻለው የገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር 1395/2017 ይህ ምድብ ወደ ሦስት ዝቅ እንዲል የተደረገ ሲሆን፣ በዚህም መሠረት የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋይ ስለማይኖር በዚህ ደረጃ ሥር የነበሩት በ2019 በጀት ዓመት በደረጃ ‹‹ለ›› ሥር ተጠቃለው ቀድሞ ይከፍሉት የነበረውን የ2,000 ብር መዋጮ እንዲከፍሉ እንደሚደረግ ለሪፖርተር ገልጸዋል።

ይህም ሲሆን በደረጃ ‹‹ለ›› ሥር ሆነው 6,900 ብር ይከፍሉ የነበሩት ግብር ከፋዮችም እንደ ደረጃ ‹‹ሐ›› ሁሉ በተመሳሳይ 2,000 ብር እንዲከፍሉ ይደረጋል። በደረጃ ‹‹ለ›› ሥር ሆነው የጤና መድን ተጠቃሚ የሆኑ ዜጎች ቁጥር ውስን መሆኑን የገለጹት ኃላፊው፣ በቀጣይ የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮች ወደዚሁ ምድብ ሲጠቃለሉ ሊኖር የሚችለውን የፋይናንስ ጫና ለመቀነስ መንግሥት የበጀት ድጎማ እንደሚያደርግ አስረድተዋል፡፡

አብዛኛው የጤና መድን ተጠቃሚ በደረጃ ‹‹ሐ›› ሥር እንደሚገኝ ያወሱት የቢሮ ኃላፊው፣ በደረጃ ‹‹ለ›› መሠረት ይክፈሉ ቢባል ኖሮ ክፍያቸው በሦስት እጥፍ ሊጨምር ስለሚችልና ይህም ፍትሐዊ ስላልሆነ ቀድሞ ይከፍሉ በነበረው አግባብ እንዲሆን መወሰኑን ገልጸዋል።

ዓርብ ነሐሴ 15 ቀን 2018 ዓ.ም. የተካሄደው የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር ካቢኔ 6ኛ ዓመት አንደኛ መደበኛ ስብሰባ ውሳኔ ካሳለፈባቸው ጉዳዮች መካከል የማኅበረሰብ አቀፍ ጤና መድን ተጠቃሚዎች መዋጮን ማሻሻል አንዱ ሲሆን፣ ካቢኔውም ተወያይቶ የቀረበውን የውሳኔ ሐሳብ አፅድቋል።

ስለ ውሳኔው ከሪፖርተር ጥያቄ የቀረበላቸው ዮሐንስ (ዶ/ር)፣ ውሳኔው የደረጃ ‹‹ሐ›› ግብር ከፋዮችን በደረጃ ‹‹ለ›› የክፍያ ሥርዓት ምድብ ሥር ማስተናገድን የተመለከተ እንጂ፣ ሌላ አዲስ የክፍያ ጭማሪ የተደረገበት አለመሆኑን አብራርተዋል።

የማኅበረሰብ አቀፍ የጤና መድን አዋጁ ግብር ከፋዮች የጤና መድን መዋጮ መክፈል እንዳለባቸው ቢደነግግም፣ መጠኑ ምን ያህል መሆን እንዳለበት ሳይገልጽ ቆይቶ ነበር። በዚህ ጉዳይ ላይ ጥናት ተካሂዶ ከ2018 በጀት ዓመት ጀምሮ ግብር ከፋዮች ክፍያ እንዲፈጽሙ እየተደረገ መሆኑን የቢሮው መረጃ ያሳያል።

በከተማ አስተዳደሩ የሚገኝ አንድ የደረጃ ‹‹ሀ›› ግብር ከፋይ በዓመት 10,500 ብር ለራሱና ለመላው ቤተሰቡ የጤና መድን አገልግሎት እንደሚከፍል የገለጹት ዮሐንስ (ዶ/ር)፣ ምንም የመክፈል አቅም የሌላቸውን ዜጎች መንግሥት ሙሉ በሙሉ በድጎማ እያገዘ መሆኑን ገልጸዋል። ለአብነትም በ2017 በጀት ዓመት 2.5 ሚሊዮን የአዲስ አበባ ነዋሪዎች የጤና መድን ተጠቃሚ መደረጋቸውንና 1.3 ሚሊዮን ያህሉ አገልግሎት ማግኘታቸውን የቢሮው መረጃ ያመለክታል።

በ2018 በጀት ዓመት ደግሞ 2.7 ሚሊዮን የአዲስ አበባ ነዋሪዎች የጤና መድን አገልግሎት ያገኙ ሲሆን፣ ለዚህም ከተማ አስተዳደሩ ከ1.3 ቢሊዮን ብር በላይ ድጎማ አድርጓል። በ2019 በጀት ዓመትም የአሥር በመቶ የዕቅድ ጭማሪ ተደርጎ ሥራዎች እንደሚከናወኑ ተገልጿል።

በተለይ ዝቅተኛ ገቢ ያላቸው የማኅበረሰብ ክፍሎች ፍትሐዊ ተጠቃሚነት የሚረጋገጥበት የማኅበረሰብ አቀፍ ጤና መድን አገልግሎት፣ በ2010 ዓ.ም. በአዲስ አበባ ከተማ በአሥር ወረዳዎች 70,000 የማይበልጡ ዜጎችን ተጠቃሚ በማድረግ የተጀመረ ቢሆንም፣ በአሁኑ ወቅት በከተማዋ በሁሉም ወረዳዎች ተግባራዊ እየተደረገ እንደሚገኝ የቢሮው መረጃ ያስረዳል።